12. Oskar Kolberg – kompozytor stał się etnografem…

   

 Źródło:  www.nina.gov.pl/

   Oskar (wł. Henryk Oskar) Kolberg, herbu Kołobrzeg urodził się 22 lutego 1814 roku w Przysusze, w powiecie opoczyńskim, dziś leżącym w województwie mazowieckim. Jego matką była Karolina Fryderyka de Mercoeur, która pochodziła ze spolonizowanej szlacheckiej rodziny francuskich emigrantów. Ojciec Juliusz Kolberg, kartograf i geodeta pochodził z Prus. Z jego czwórki rodzeństwa wieku dorosłego dożyli dwaj bracia: starszy Wilhelm (inżynier i kartograf) oraz młodszy Antoni (malarz).

Dzieciństwo, znajomość z…

  Kilka lat po narodzinach syna Oskara, Juliusz Kolberg został powołany na stanowisko profesora Katedry geodezji, miernictwa i topografii założonego 19 listopada 1816 roku Uniwersytetu Warszawskiego. Przeprowadził się, więc wraz z rodziną w 1817 roku do Warszawy. Zamieszkali w oficynie Pałacu Kazimierzowskiego. Żyli w środowisku intelektualnym i artystycznym. Rodzina Kolbergów miała za sąsiadów: Kazimierza Brodzińskiego (poeta epoki sentymentalizmu, wykładał literaturę) oraz Mikołaja Szopena (guwernera i nauczyciela języka francuskiego). Syn Mikołaja, Fryderyk już wtedy był  cenionym pianistą. Zapewne miało to ogromny wpływ na młodego Oskara. Zwłaszcza jego starszy brat, Wilhelm przyjaźnił się z młodym wirtuozem. Duże znaczenie dla Oskara miała także jego ukochana mamka, a później piastunka Zuzka, która pochodziła z sandomierskiej wsi. Śpiewała mu ludowe kołysanki, które przyszły etnograf pamiętał przez całe życie. U chłopca dostrzeżono zamiłowanie i talent do muzyki, więc od 1824 roku pobierał dodatkowe lekcje w tym kierunku. Dzięki takim wybitnym nauczycielom jak m. in.: Józef Elsner (uczył m. in. Fryderyka Chopina) czy Ignacy Feliks Dobrzyński (kompozytor, dyrygent), w wieku 19 lat Oskar doskonale władał fortepianem.

 

 Źródło: www.polskieradio.pl

Okres późniejszy – zwrot ku atnografii

   Lata 1930-31 nie były szczęśliwe dla młodego Kolberga. Wybuchło i upadło powstanie listopadowe, w 1930 roku Fryderyk Chopin wyjeżdża, a w 1931 umiera Juliusz Kolberg. Lata 1934-36 spędził na naukach w Berlinie u jednych z najsłynniejszych wówczas nauczycieli Karla Friedricha Girschnera i Karla Friedricha Rungenhagena. Po powrocie do Warszawy pracował jako nauczyciel muzyki. Początkowo wiązał swoją przyszłość z karierą kompozytorską. Pod koniec lat 30. w czasie wypraw w gronie przyjaciół (m.in. Józefa Konopki, Ignacego Marcelego Komorowskiego, Cypriana Kamila Norwida, Wojciecha Gersona), notował pieśni i melodie ludowe we wsiach z okolic Warszawy. W latach 1842-45 został wydany w pięciu zeszytach pierwszy zbiór Kolberga – „Pieśni ludu polskiego”. W roku 1857 wydał „Pieśni ludu polskiego”, zawierające ponad 400 ballad i tyle samo melodii tanecznych. W 1865 roku zaczął zbierać informacje także z innych dziedzin życia ludu polskiego. W tym samym roku ukazała się pierwsza część jego dzieła Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce. Seria I. Sandomierskie.”  W latach 1845-61 utrzymywał się z pracy księgowego i mógł oddawać się swej pasji. Tak rozpoczęła się owocna przygoda Oskara Kolberga z etnografią. Sytuacja polityczna (upadek powstania styczniowego w 1864 roku) i pożremy ze zdobyciem dofinansowania w zaborze rosyjskim skłoniły Kolberga do opuszczenia Warszawy w 1871 roku. Zamieszkał pod Krakowem, w zaborze austriackim, gdzie ludność polska posiadała autonomię. W 1873 roku Kolberg został członkiem korespondentem Akademii Umiejętności, a następnie przewodniczącym Sekcji Etnologicznej Komisji Antropologicznej Akademii. Zmarł 3 czerwca 1890 roku, a pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Pozostawił po sobie dziedzictwo, które zajmuje wysokie miejsce w polskiej etnografii. Dzięki niemu, możemy poznać dawne życie i zwyczaje polskiego ludu, w którym przez kilkaset lat drzemała słowiańska jeszcze spuścizna, a której pozostałości ciągle są wśród nas.

Dziedzictwo

   Oskar Kolber działał w epoce romantyzmu, która czerpała właśnie kultury ludowej, folkloru. Nastąpił zwrot. Odeszło się od propagowanego przez oświecenie racjonalizmu, kultu wiedzy na rzecz uczuć, serca. Romantyzm to czas buntu przeciw istniejącym kanonom. Dzieło Oskara Kolberga „Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce” doczekało się kilkudziesięciu tomów (m. in. „Krakowskie”, „Przemyskie”, „Śląsk”, „Pomorze”, „Podole”, „Pokucie”, „Litwa”, „Przysłowia”). Nie wszystkie jednak zostały do dnia dzisiejszego wydane. Są skarbnicą wiedzy na temat polskiej kultury ludowej. Jego dzieła są ewenementem nie tylko na polska skale, ale także światową.

Źródło: www.dialektologia.uw.edu.pl

Rok 2014 – Rokiem Oskara Kolberga

   6 grudnia 2013 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął uchwałę uznającą rok 2014 Rokiem Oskara Kolberga. Uzasadnienie decyzji: „Dorobek naukowo-badawczy Oskara Kolberga dokumentujący kulturę ludową XIX wieku jest imponujący ze względu na wszechstronny zakres jego zainteresowań kulturą ludu oraz geografię badań, obejmującą Polskę przedrozbiorową i obszary ludowych kultur Ukrainy, Białorusi, Litwy, Śląska, Słowian Południowych, Łużyczan, Czechów i Słowaków”.

Warto wspomnieć, że z przeprowadzonego przez CBOS w grudniu 2013 roku badania, w którym zapytano Polaków z czego znany jest Oskar Kolberg, tylko 8,2 proc. badanych znało odpowiedź. Mam nadzieje, że Rok Kolberga pomoże w rozpowszechnianiu jego osoby, bo zdecydowanie na to zasłużył.

Zakończenie:  Oskar Kolberg zasłużył się polskiej nauce. Nie miał on takiego szczęścia jak inny intelektualiści i artyści. Wiedzą o nim tylko nieliczni. Warto rozpowszechnić jego postać i sięgnąć do jego dzieł, pewnie o których niewielu słyszało, a warto.

 

Bibliografia:

  1. Kolberg Oskar, Przemyskie, red. Julian Krzyżanowski, Warszawa 1964

Netografia:

  1. Małgorzata Kosińska, Oskar Kolberg (Henryk Oskar Kolberg); dostępne przez:  http://culture.pl/pl/tworca/oskar-kolberg (31.07.2014)
  2. Rok Oskara Kolberga. Kronikarz pieśni, jakiego nie znał świat; dostępne przez:  http://www.polskieradio.pl/7/178/Artykul/1029982,Rok-Oskara-Kolberga-Kronikarz-piesni-jakiego-nie-znal-swiat (31.07.2014)
  3. Biografia; dostępne przez:  http://www.oskarkolberg.pl/page.php/1/show/16/ (31.07.2014)
  4. Inauguracja Roku Oskara Kolberga; dostępne przez:  http://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/inauguracja-roku-oskara-kolberga-4480.php (31.07.2014)

Teksty piszę sama. Nie jestem polonistką i za jakiekolwiek błędy, przepraszam:)

Słyszeliście o Oskarze Kolbergu? Znacie innych polskich etnografów, etnologów i antropologów kulturowych?

autor: Mil@

——————————————————

Zapraszam do polubienia fanpage’u bloga:



https://www.facebook.com/ludzietworzaswiat.mila

——————————————————

8 Komentarze

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.