13. Michał Sędziwój – nie tylko sławny alchemik…

Michał Sędziwój

Michał Sędziwój

Źródło:  wikipedia.pl

   Michał Sędziwój (Sędzimir; łac. Sendivogius Polonus), herbu Ostoja, urodził się prawdopodobnie 2 lutego 1566 roku w Łukowicy koło Nowego Sącza w ziemi krakowskiej, w rodzinie szlacheckiej jako syn Katarzyny z domu Pielesz-Rogowskiej i Jakuba Sędzimira. Alchemik, lekarz, chemik, naukowiec, filozof, dyplomata.

Wykształcenie:

   Studiował w Wiedniu, Altdorfie, Lipsku i Cambridge. Umożliwili mu to wojewoda Olbrycht Łaski i marszałek wielki koronny Mikołaj Wolski. To ten ostatni według badaczy miał zachęcić Sędziwoja do alchemii. Wolski słynną z zamiłowania do tej dziedziny nauki.

Kariera dyplomaty:

   W czasie swoich pobytów w Pradze pełnił on przede wszystkim rolę dyplomaty. Posłował od króla Zygmunta III Wazy do cesarza w sprawie mołdawskiej. Już od 1595 roku Michał Sędziwój występował w dokumentach jako sekretarz królewski Zygmunta III Wazy.  8 marca 1600 roku Michał Sędzimir otrzymał szlachectwo, ze zmianą nazwiska z Sędzimir na Sendivogius (Sędziwój).  Jednym z jego protektorów był Jerze Mniszech, wojewoda sandomierski, wspierający ideę dymitriad. Posłował, także z ramienia cesarskiego do Italii. Polak był doradcą trzech kolejnych cesarzy z dynastii Habsburgów – Rudolfa II, Macieja i Ferdynanda II.

Alchemik Sędziwój i król Zygmunt III -  Jan Matejko

Alchemik Sędziwój i król Zygmunt III – Jan Matejko

Źródło:  pinakoteka.zascianek.pl

Kariera alchemika:

   Sędziwój miał według legendy posiadać kamień filozoficzny (który zamienia metale nieszlachetne np. ołów w szlachetne np. złoto). Jednak są różne wersje, mówiące skąd ten kamień wziął. Praski dwór cesarza Rudolfa II Habsburga pełen był uczonych i szarlatanów. Ekscentryczny władca uwielbiał eksperymenty i alchemię. Sędziwój przebywając w Pradze, uznawanej wówczas za stolicę alchemii europejskiej, nawiązał liczne kontakty z działającymi tam alchemikami, m. in. z polskim, działającym w stolicy Czech, Piotrem Gorajskim. W czasie wizyty u Rudolfa II Habsburga w Pradze Sędziwój miał zademonstrować cesarzowi udaną próbę transmutacji nieszlachetnego metalu w złoto, za co zyskał sobie jego szczególne względy, a wyczyn ten został upamiętniony tablicą z napisem: „Faciat hoc quispiam alius, quo fecit Sendivogius Polonus” („Niechby inny tyle wniósł, co Sędziwój Polonus”). W latach 1593-1599 Michał Sędziwój pełnił służbę na dworze cesarza Rudolfa II Habsburga w Pradze, początkowo jako dworzanin, następnie doradca.

Czy przez alchemika Sędziwoja przeniesiono stolicę do Warszawy?

   Polski władca, Zygmunt III Waza, który interesował się alchemią, stworzył na Wawelu specjalne laboratorium mieszczące się w Wieży Kurza Stopka, w której Wolski i Sędziwój wywołali w 1595 roku pożar, przez co zamek ucierpiał. W wyniku tego zdarzenia król Polski miał przenieść stolicę do Warszawy. Pożar ten był prawdopodobnie jedną z przyczyn,ale nie głowną decyzji królewskiej o przeniesieniu rezydencji królewskiej do Warszawy. Trzeba jednak podkreślić, że Kraków pozostał oficjalnie stolicą Polski aż do rozbiorów.

Laboratorium alchemiczne

Laboratorium alchemiczne

Źródło:  wikipedia.pl

Inni też chcieli polskiego alchemika:

   W 1605 r. Sędziwój został uwięziony w Stuttgarcie na dworze księcia Fryderyka I Wirtemberskiego, który żądał wyjawienia tajemnicy alchemicznej transmutacji. Uwolnienie alchemika nastąpiło dopiero po interwencjach Zygmunta III i Rudolfa II.

Ostatnie lata:

   W Polsce kontynuował współpracę z marszałkiem Mikołajem Wolskim. Wspólnie założyli oni wiele kuźni oraz huty żelaza i mosiądzu. Na dworze cesarza Ferdynanda II Habsburga zasłynął jako budowniczy kopalń rud i hut metali. Otrzymał za to posiadłości w Czechach.

Towarzystwo Nieznanych Filozofów:

   Miała to być organizacja zrzeszająca filozofów. Michał Sędziwój napisał swego rodzaju konstytucję: Statuty Nieznanych Filozofów. Statuty opisują strukturę i sposób tworzenia tej organizacji. Stowarzyszenie powinno mieć charakter międzynarodowy. Chodziło o to, że wynalazki oddane w niepowołane ręce mogą zaszkodzić ludzkości i ktoś musi sprawować nad nimi kontrolę.

Pracownia alchemika

Pracownia alchemika

Źródło:  sendivogius.pl

Dzieła:

   W filozoficznych tekstach Sędziwoja odnajdujemy teorię centralnej nitry (saletry) zawierającej klucz do wyjaśnienia zagadek Wszechświata. Teoria ta utorowała drogę do bardziej szczegółowych badań w wieku XVIII. Stworzył teorię saletrowo-powietrzną, stanowiącą drogę do odkrycia tlenu. Inne z ważnych dokonań to eksperymenty z tzw. solą główną, tj. saletrą i tlenkami azotu, dzięki którym zaliczyć można go do prekursorów badań nad gazami.

Najbardziej znane w tamtym okresie dzieła Sędziwoja to:

  • „Traktat o kamieniu filozoficznym” (tytuł zmieniony przez autora na „Nowe światło chemii”) miał 50 wydań w pięciu językach;
  •  „Dialog Merkuriusza, Alchemika i Natury” – 26 wydań;
  •  „Harmonia” – 13 wydań;
  • „Traktat o soli” – 8 wydań;
  • „Traktat o siarce” – 18 wydań.

Michał Sędziwój zmarł między 20 maja a 12 sierpnia 1636 roku w Krawarzach na Śląsku Opawskim i prawdopodobnie został pochowany w kościele Świętego Ducha w Opawie.

Zakończenie:  Zdecydowanie zapomniana postać w Polsce! Posiada długą i ciekawą biografię, którą starałam się przedstawić krótko i ciekawie. Michał Sędziwój był jednym z najbardziej popularnych Polaków w ówczesnej Europie. Jest to postać o wielu talentach i wzniosłego umysłu. Był dzieckiem najlepszej epoki w historii Polski – renesansu. Życie Sędziwoja zawiera wiele legend (ale każda legenda zawiera choć ziarnko prawdy), jest pełne magii i mistycyzmu, jak na alchemika przystało. Trzeba, jednak podkreślić, że był naukowcem, którego dzieła posłużyły innym naukowcom (były bardzo bardzo popularne w Anglii) do kolejnych odkryć cywilizacyjnych.

 

Źródła: Internet (m.in. sendivogius.pl, lukowica.neostrada.pl), własna wiedza

Teksty piszę sama. Nie jestem polonistką i za jakiekolwiek błędy, przepraszam:)

Słyszeliście kiedyś o Michale Sędziwoju?

autor: Mil@

——————————————————

Zapraszam do polubienia fanpage’u bloga:


https://www.facebook.com/ludzietworzaswiat.mila

——————————————————

3 Komentarze

  1. To jesta faktycznie frapująca postać. Warto przypominać. Koncepcje, które przedstawiał w swoich pracach Sędziwój, były między innymi próbą odpowiedzi na pytania, co jest istotą wszechświata i jakie procesy w nim zachodzą. Do pojęć soli czy saletry odwoływał sie także nie nasz, co prawda, ale warty przytoczenia inny wielki alchemik i lekarz renesansu – Paracelsus. Ponieważ piszesz o różnych ciekawych postaciach, zapraszam też na mój blog. Co prawda to dopiero początki jego prowadzenia, ale z biegiem czasu uzbiera się co najmniej garść ciekawych opowieści. Pozdrawiam. http://filoveraseptima.blog.pl

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.