14. Narcyza Żmichowska – prekursorka polskiego feminizmu…

Narcyza Żmichowska

Narcyza Żmichowska

Źródło: bialczynski.files.wordpress.com

  Narcyza Żmichowska (ps. Gabryella) urodziła się 4 marca 1819 w Warszawie w zubożałej rodzinie ziemiańskiej jako córka Wiktorii z Kiedrzyńskich i Jana Żmichowskiego. Matka zmarła parę dni po urodzeniu córki. Miała rodzeństwo m.in. brata Erazma. Poetka, pisarka, nauczycielka, feministka.

Młodość. Wielki talent. Guwernantka:

    Wcześnie osierocona przez matkę wychowywała się u krewnych na Podlasiu. Jako niezamężna kobieta z warstwy, aby sama utrzymać się miała praktycznie do wyboru: zostać guwernantką lub pisarką. W 1833 roku ukończyła Instytut Guwernantek w Warszawie, gdzie jej nauczycielką była Klementyna z Tańskich Hoffmanowa. W 1838 roku została nauczycielką i wychowawczynią dzieci w rodzinie Zamoyskich, z którymi wyjechała na krótko do Francji. W Paryżu uzupełniła swoje wykształcenie oraz spotkała swojego brata Erazma, emigranta po powstaniu listopadowym. Znajdując się pod wpływem demokratycznych poglądów barta została zwolniona przez Zamoyskich. Prze krotki czas mieszkała u brata we Francji.

Entuzjastki, czyli początek polskiego feminizmu:

   W 1839 powróciła do Warszawy, gdzie blisko związała się z gronem młodych pisarzy, z którego wyłoniła się późniejsza grupa tzw. Entuzjastek (m.in. Anna z Sokołowskich Skimborowiczowa, Kazimiera Ziemięcka z Jaczewskich, Bibianna Moraczewska czy Paulina Zbyszewska z którą miały łączyć Żmichowską także stosunki prywatne…) – były pierwszą wyraźnie wyodrębnioną grupą feministyczną w Polsce. Domagały się większej swobody obyczajowej dla Polek, poszanowania ich wkładu w walkę narodowowyzwoleńczą, równości, a zarazem szacunku dla kobiecej różnicy. Promowały nowoczesną edukację i ideę kobiecej niezależności ekonomicznej. Do grupy należeli także mężczyźni tzw. Entuzjaści: Edward Dembowski czy Hipolit Skimborowicz. Entuzjastki były odważnymi, wręcz wyzwolonymi kobietami jak na tamte czasy. W pismach Żmichowskiej dominuje pogląd, że emancypacja kobiet niemożliwa jest bez emancypacji całego narodu. Patriotyzm pozwala na osiągniecie wspólnego dobra i przezwyciężenie egoizmu.

Narcyza Żmichowska

Narcyza Żmichowska

Źródło: wikimedia.org

Działalność konspiracyjna:

   Dla Entuzjastek ważną rolę odgrywała zakonspirowana działalność polityczna (między innymi kontakty z Towarzystwem Demokratycznym Polskim). Związku z tym Żmichowską dotknęły represje carskie – w latach 1849-52 więziono ją w Lublinie pod zarzutem udziału w antypaństwowym spisku. Z upływem lat z romantyczki stała się pozytywistką. Nie była już zwolenniczką wybuchu powstania styczniowego (lata 1863-64), ale niosła pomoc uwięzionym i skazanym po jego upadku. W latach 1863-1874 mieszkała na wsi u rodziny.

Drugie dno:

   Narcyza pozostawiła po sobie bogatą korespondencję. Pisała głownie z kobietami m. in. z Wanda Żeleńską z Grabowskich, która była jej uczennicą (Żeleńska nazwała swojego trzeciego syna Edward Narcyz). Drugi z synów Wandy, Tadeusz Boy-Żeleński (słynny tłumacz, także o nim pojawi się wpis) wydał niepublikowane listy Żmichowskiej i badał jej twórczość. Badacze wskazują na tendencje lesbijskie autorki.

 Dzieła:

  • „Poganka” (1846 rok) -  najbardziej znane dzieło;  jest portretem Entuzjastek, ich programu;  cechująca się przenikliwością psychologiczną i umiejętnością wyrażania najistotniejszych problemów epoki w sposób obiektywny;  badacz Żmichowskiej, Mann stwierdził, że jest to zaszyfrowana autobiografia autorki
  • „Książka pamiątek”
  • „Dwoiste życie”
  • „Czy to powieść?”
  • „Ścieżki przez życie”
  • „Biała róża”
  • „Wolne chwile Gabryelli”
  • „Wykład nauk przeznaczonych do pomocy w domowym wychowaniu panien”
  • „Pewność”

Nawiązywała do romantyzmu, jednak po upływie czasu opowiadała się za ideologią pozytywistyczną.

Zmarła 25 grudnia w 1876 roku w Warszawie. Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Zakończenie:  Narcyza Żmichowska walczyła o prawa kobiet i ich równość. My kobiety mamy co zawdzięczać takim jak Ona. Jest jedną z twórczyń polskiego feminizmu. Miała silny charakter i charyzmę, które starała się przekazać swoim uczennicom. Pokazywała innym kobietom co one maja robić, by kontynuować jej dzieło. Zawdzięczamy Narcyzie także liczne dzieła literackie, które po sobie pozostawiła. Szkoda, że jest kompletnie zapomniana….

Źródła: Internet (m.in.pisarki.wikia.com/wiki, www.feminoteka.pl), własna wiedza

Teksty piszę sama. Nie jestem polonistką i za jakiekolwiek błędy, przepraszam:)

Czy uważacie, że za mało mówi się o historii feminizmu?

autor: Mil@

——————————————————

Zapraszam do polubienia fanpage’u bloga:


https://www.facebook.com/ludzietworzaswiat.mila

——————————————————

10 Komentarze

  1. To były dla kobiet trudne czasy i taka działalność wymagała siły charakteru. Bardzo jestem ciekaw co ta kobieta powiedziałby widząc dzisiejsze feministki na przykład Szczukę, albo tą z sercem na głowie.

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.