14. Narcyza Żmichowska – prekursorka polskiego feminizmu…

Narcyza Żmichowska

Narcyza Żmichowska

Źródło: bialczynski.files.wordpress.com

  Narcyza Żmichowska (ps. Gabryella) urodziła się 4 marca 1819 w Warszawie w zubożałej rodzinie ziemiańskiej jako córka Wiktorii z Kiedrzyńskich i Jana Żmichowskiego. Matka zmarła parę dni po urodzeniu córki. Miała rodzeństwo m.in. brata Erazma. Poetka, pisarka, nauczycielka, feministka.

Młodość. Wielki talent. Guwernantka:

    Wcześnie osierocona przez matkę wychowywała się u krewnych na Podlasiu. Jako niezamężna kobieta z warstwy, aby sama utrzymać się miała praktycznie do wyboru: zostać guwernantką lub pisarką. W 1833 roku ukończyła Instytut Guwernantek w Warszawie, gdzie jej nauczycielką była Klementyna z Tańskich Hoffmanowa. W 1838 roku została nauczycielką i wychowawczynią dzieci w rodzinie Zamoyskich, z którymi wyjechała na krótko do Francji. W Paryżu uzupełniła swoje wykształcenie oraz spotkała swojego brata Erazma, emigranta po powstaniu listopadowym. Znajdując się pod wpływem demokratycznych poglądów barta została zwolniona przez Zamoyskich. Prze krotki czas mieszkała u brata we Francji.

Entuzjastki, czyli początek polskiego feminizmu:

   W 1839 powróciła do Warszawy, gdzie blisko związała się z gronem młodych pisarzy, z którego wyłoniła się późniejsza grupa tzw. Entuzjastek (m.in. Anna z Sokołowskich Skimborowiczowa, Kazimiera Ziemięcka z Jaczewskich, Bibianna Moraczewska czy Paulina Zbyszewska z którą miały łączyć Żmichowską także stosunki prywatne…) – były pierwszą wyraźnie wyodrębnioną grupą feministyczną w Polsce. Domagały się większej swobody obyczajowej dla Polek, poszanowania ich wkładu w walkę narodowowyzwoleńczą, równości, a zarazem szacunku dla kobiecej różnicy. Promowały nowoczesną edukację i ideę kobiecej niezależności ekonomicznej. Do grupy należeli także mężczyźni tzw. Entuzjaści: Edward Dembowski czy Hipolit Skimborowicz. Entuzjastki były odważnymi, wręcz wyzwolonymi kobietami jak na tamte czasy. W pismach Żmichowskiej dominuje pogląd, że emancypacja kobiet niemożliwa jest bez emancypacji całego narodu. Patriotyzm pozwala na osiągniecie wspólnego dobra i przezwyciężenie egoizmu.

Narcyza Żmichowska

Narcyza Żmichowska

Źródło: wikimedia.org

Działalność konspiracyjna:

   Dla Entuzjastek ważną rolę odgrywała zakonspirowana działalność polityczna (między innymi kontakty z Towarzystwem Demokratycznym Polskim). Związku z tym Żmichowską dotknęły represje carskie – w latach 1849-52 więziono ją w Lublinie pod zarzutem udziału w antypaństwowym spisku. Z upływem lat z romantyczki stała się pozytywistką. Nie była już zwolenniczką wybuchu powstania styczniowego (lata 1863-64), ale niosła pomoc uwięzionym i skazanym po jego upadku. W latach 1863-1874 mieszkała na wsi u rodziny.

Drugie dno:

   Narcyza pozostawiła po sobie bogatą korespondencję. Pisała głownie z kobietami m. in. z Wanda Żeleńską z Grabowskich, która była jej uczennicą (Żeleńska nazwała swojego trzeciego syna Edward Narcyz). Drugi z synów Wandy, Tadeusz Boy-Żeleński (słynny tłumacz, także o nim pojawi się wpis) wydał niepublikowane listy Żmichowskiej i badał jej twórczość. Badacze wskazują na tendencje lesbijskie autorki.

 Dzieła:

  • „Poganka” (1846 rok) -  najbardziej znane dzieło;  jest portretem Entuzjastek, ich programu;  cechująca się przenikliwością psychologiczną i umiejętnością wyrażania najistotniejszych problemów epoki w sposób obiektywny;  badacz Żmichowskiej, Mann stwierdził, że jest to zaszyfrowana autobiografia autorki
  • „Książka pamiątek”
  • „Dwoiste życie”
  • „Czy to powieść?”
  • „Ścieżki przez życie”
  • „Biała róża”
  • „Wolne chwile Gabryelli”
  • „Wykład nauk przeznaczonych do pomocy w domowym wychowaniu panien”
  • „Pewność”

Nawiązywała do romantyzmu, jednak po upływie czasu opowiadała się za ideologią pozytywistyczną.

Zmarła 25 grudnia w 1876 roku w Warszawie. Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Zakończenie:  Narcyza Żmichowska walczyła o prawa kobiet i ich równość. My kobiety mamy co zawdzięczać takim jak Ona. Jest jedną z twórczyń polskiego feminizmu. Miała silny charakter i charyzmę, które starała się przekazać swoim uczennicom. Pokazywała innym kobietom co one maja robić, by kontynuować jej dzieło. Zawdzięczamy Narcyzie także liczne dzieła literackie, które po sobie pozostawiła. Szkoda, że jest kompletnie zapomniana….

Źródła: Internet (m.in.pisarki.wikia.com/wiki, www.feminoteka.pl), własna wiedza

Teksty piszę sama. Nie jestem polonistką i za jakiekolwiek błędy, przepraszam:)

Czy uważacie, że za mało mówi się o historii feminizmu?

autor: Mil@

——————————————————

Zapraszam do polubienia fanpage’u bloga:


https://www.facebook.com/ludzietworzaswiat.mila

——————————————————

8. Artur Grottger – czyli Wielki Zapomniany polski malarz…

Artur Grottger

Artur Grottger

Źródło:   wikipedia.pl

   Artur Grottger urodził się 11 grudnia 1837 roku w Ottyniowicach na Podolu (dziś Ukraina) jako syn Krystyny Blahao de Chodietow, pochodzenia chorwackiego oraz Jana Józefa Grottgera, malarza z wykształcenia, uczestnika powstania listopadowego. Ukończył Szkołę Sztuk Pięknych w Krakowie oraz Akademię Sztuk Pięknych w Wiedniu. Malarz, rysownik, portrecista, ilustrator.

Cechy malarstwa Artura Grottgera:

   Jego dzieła maja głęboko patriotyczną i martyrologiczną wymowę. Tematyka malarstwa Grottgera łączy estetyczne normy akademizmu z romantyczną uczuciowością i realistycznym odtworzeniem szczegółów przedstawionych zdarzeń, obejmuje kompozycje historyczne, sceny rodzajowe i portrety. Idealizował postacie ludzkie. Pozostałe cechy to silny światłocień, teatralność gestów. Artur Grottger był daltonistą – nie rozpoznawał barwy czerwonej, więc używał głównie różnych odcieni brązu. Później zajął się głównie czarno-białym rysunkiem.

"Przejście przez granice"

„Przejście przez granice” – Artur Grottger

Źródło:   pinakoteka.zascianek.pl

Najważniejsze dzieła Artura Grottgera:

   Autor następujących cyklów rysunkowych:

  • Warszawa I (1861) – Muzeum Narodowe we Wrocławiu
  • Warszawa II (1862) – Victoria and Albert Museum w Londynie
  • Polonia (1863) – Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie – przedstawiających sceny z powstania styczniowego
  • Lituania (1864-66) – Muzeum Narodowe w Krakowie – przedstawia sceny z powstania styczniowego
  • Wojna (1866-67) – Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Obrazy o tematyce historycznej – m. in. Ucieczka Henryka Walezego z Polski”  czy Modlitwa konfederatów barskich przed bitwą pod Lanckoroną”. Liczne portrety – m. in. Portret hrabianki Thun„  czy  „Portret dziewczynki”.  Inne obrazy związane z powstaniem styczniowym : m.in. „Pożegnanie powstańca”  czy  „Powitanie powstańca”.

"Polonia"  -  Artur Grottger

„Polonia” – Artur Grottger

Źródło:   pinakoteka.zascianek.pl

    Artur Grottger chorował na gruźlicę, które była przyczyną jego wczesnej śmierci  13 grudnia 1867 roku (miał tylko 30 lat!) w Amélie-les-Bains-Palalda we Francji, gdzie przebywał w uzdrowisku. Jego zwłoki sprowadziła do Lwowa 4 lipca 1868 roku jego narzeczona Wanda Monné, z którą nie zdążył się ożenić. Pochowany został we Lwowie na cmentarzu Łyczakowskim.

"Pożegnanie powstańca"  -  Artur Grottger

„Pożegnanie powstańca” – Artur Grottger

Źródło:   pinakoteka.zascianek.pl

Zakończenie:  Artur Grottger jest przykładem człowieka, który realizował swoją pasję i rozwijał talent mimo barier zdrowotnych – daltonizm i gruźlica. Wielu ludzi by się poddało, ale nie Grottger.  Tak wybitny i utalentowany człowiek, przyjaciel Jana Matejki odszedł z tego świata bardzo szybko. Może gdyby śmierć nie zabrała Go tak wcześnie byłby znany tak jak Matejko? Tego nie dowiemy się nigdy…. Jest on Wielkim Zapomnianym. Pozostawił po sobie, jednak przepiękne obrazy, które do dziś możemy oglądać.

Źródła: Internet (m.in. lwow.com.pl), własna wiedza

Teksty piszę sama. Nie jestem polonistką i za jakiekolwiek błędy, przepraszam:)

Znacie jakiś innych polskich wybitnych, ale zapomnianych malarzy?

autor: Mil@